Мэргэжлийн хяналтын ерөнхий газрын 2013 оны хяналт шалгалтын төлөвлөгөөнд тусгагдсаны дагуу “Эрүүл мэндийн байгууллагуудад шалгалт хийх” нэгдсэн зөвлөмж, Үндэсний аюулгүй байдлын зөвлөлийн “Хамтран хяналт шалгалт хийх тухай” 2013 оны 10 дугаар сарын 01-ний өдрийн 5/323 тоот албан бичиг, Эрүүл мэндийн яамны “Эмийн санд хийсэн хяналт үнэлгээний тайлан”-г үндэслэн аймаг, нийслэлийн хэмжээнд үйл ажиллагаа явуулж буй эм, эмнэлгийн хэрэгсэл, тоног төхөөрөмж ханган нийлүүлэх, худалдаалах, үйлдвэрлэх байгууллагын үйл ажиллагаа, эрүүл ахуйн нөхцөл, бүтээгдэхүүний чанар, аюулгүй байдал, зохистой хэрэглээнд мөрдөгдөж буй хууль тогтоомж, стандарт, дүрэм журмын хэрэгжилт, удирдлагын шийдвэрийн дагуу хиймэл үе суулгах хагалгаанд хэрэглэгдэж буй хиймэл үе, эмнэлгийн хэрэгслийн нийлүүлэлтийн байдлыг тус тус шалгаж, үнэлгээ дүгнэлт өгөх, илэрсэн зөрчил дутагдлыг арилгуулах, цаашид авч хэрэгжүүлэх арга хэмжээний санал боловсруулж, эрсдэлээс урьдчилан сэргийлэх, мэргэжил арга зүйн зөвлөлгөөгөөр хангахад шалгалтын зорилго чиглэгдлээ. Шалгалтыг 2013 оны 01 дүгээр сарын 10-наас 10 дугаар сарын  21-ний хооронд хийж гүйцэтгэв.

2013 оны 10 дугаар сард Үндэсний аюулгүй байдлын ажлын албанаас ирүүлсэн. “Хамтран хяналт шалгалт хийх тухай” албан бичгийн дагуу Эрүүл мэндийн яамтай хамтарсан удирдамжаар МХЕГ, НМХГ-ын улсын /ахлах/ байцаагчид нь Эрүүгийн цагдаагийн газрын мөрдөн байцаагчид, ЭМЯ, НЭМГ-ын мэргэжилтнүүдтэй хамтарсан эх, барих эмэгтэйчүүдийн эмнэлгүүдэд үр зулбуулах эмийн хэрэглээ, хангамжийг шалгах 2 баг, эмийн сан шалгах 3 багийг зохион байгуулан ажилласан. Эрүүгийн цагдаагийн газрын мэдээлэл болон ЭМЯ-ны шалгалтын тайлан, НЭМГ-ийн эмнэлэг, эмийн сангийн судалгаанаас санамсаргүй түүврийн аргаар шалгалтанд хамрагдах байгууллагыг сонгосон болно. Улсын хэмжээнд 148 эм ханган нийлүүлэх байгууллага, 1224 эмийн сан, 32 эмийн үйлдвэр ажиллаж байгаагаас 75 эм ханган нийлүүлэх байгууллага буюу 50.6%, 365 эмийн сан буюу 29.8%, 13 эмийн үйлдвэр буюу 40.6% нь хяналт шалгалтанд хамрагдаж 2013 онд төлөвлөгөөнд тусгагдсан эм хангамжийн байгууллагууд  91.3% хамрагдсан байна. Ховд аймаг төлөвлөгөөт хяналт шалгалтыг хийгээгүй, Сүхбаатар аймаг дуусаагүй байгаа болно.

2012 онд хяналт шалгалтанд 94 эм ханган нийлүүлэх байгууллага, 615 эмийн сан, 24 эмийн үйлдвэр хамрагдаж, эм ханган нийлүүлэх байгууллага, түүний салбарын 3.19% нь их (3), 18% нь дунд (17), 78% нь бага эрсдэлтэй (74), эмийн сангийн 3.25% нь их (20), 26.99% нь дунд (166), 69.75% нь бага эрсдэлтэй (429), эмийн үйлдвэрийн 29% нь дунд (7), 70.8% нь бага (17)эрсдэлтэй үнэлэгдэж Эм, эмнэлгийн хэрэгслийн хууль болон стандартын холбогдох заалтуудын хэрэгжилт эм ханган нийлүүлэх байгууллагуудад 81.7%, эмийн сангуудад 75.4%, эмийн үйлдвэрүүдэд 82.6%-ийн хэрэгжилттэй байсан.

Эмийн сангийн үйл ажиллагаатай холбоотой илэрсэн зөрчлүүд   Нийслэлийн төвийн 6 дүүргүүдэд 17 эмийн сан, 2 иргэн тусгай зөвшөөрөлгүйгээр эмийн сангийн үйл ажиллагаа явуулж байсан, Монгол улсын эмийн бүртгэлд бүртгэгдээгүй 54, стандартын бус, чанарын баталгаажилтгүй 92, хэрэглэх хүчинтэй хугацаа дууссан 78 нэрийн эмийг худалдаалж байсан, Шалгалтанд хамрагдсан эмийн сангийн 34% нь эмийн бүртгэлд бүртгэгдээгүй үндсэн түүхий эд, чанарын шаардлага хангаагүй туслах түүхий эдийг ашиглан эм найруулж байгаа /Баян-Өлгий, Баянхонгор, Говь-Алтай, Дархан–Уул, Дорноговь, Дорнод, Орхон, Төв, Сүхбаатар, Сэлэнгэ, Хөвсгөл, нийслэл/; Эмийн санд найруулсан эм, дотоод бэлдмэлийн шошгонд эмийн нэр, тун, цуврал, эмийн сангийн нэр, бэлтгэсэн огноо, хадгалах хугацаа, хэрэглэх зааврыг тодорхой бичихгүй байгаа /Баян-Өлгий, Баянхонгор, Говь-Алтай, Дархан–Уул, Дорноговь, Дорнод, Орхон, Өвөрхангай, Төв, Сүхбаатар, Сэлэнгэ, Хөвсгөл, нийслэл/; Эмийн санд найруулан бэлтгэсэн дотоод бэлдмэлийн чанарыг дотоодын хяналтаараа стандарт, фармакопейн дагуу шинжилж баталгаажуулахгүй байгаа /Баян-Өлгий, Баянхонгор, Говь-Алтай,  Дархан–Уул, Дорноговь, Дорнод, Орхон, Өвөрхангай, Төв, Сүхбаатар, Сэлэнгэ, Хөвсгөл, нийслэл/; Шалгалтанд хамрагдсан эмийн сангийн 26% нь эмийг үйлдвэрлэгчийн заасан горимын дагуу хадгалаагүй /Архангай, Говь-Алтай, Дорноговь, Завхан, Хэнтий зэрэг/; Эмийн сангийн өрөөнд термометр, чийг хэмжигчийг байрлуулсан боловч заалтыг  өдөр тутам хянаж тэмдэглэдэггүй, түүнд тогтмол хяналт тавьж ажиллахгүй байгаа / нийтлэг/; Эмийн санд жороор олгох эмийг жоргүйгээр болон хүчингүй жороор олгож байгаа /нийтлэг/; Гаж нөлөөний мэдээллийг цуглуулах хайрцгыг харагдахуйц газар байрлуулж, гаж нөлөөг мэдээлэх шар хуудсаар тогтмол хангаж, гаж нөлөө үзүүлсэн эмийн талаар бүртгэл хөтлөхгүй байгаа /нийтлэг/; Шалгалтанд хамрагдсан эм хангамжийн байгууллагуудад эмийн гаралтай аюултай хог хаягдлыг ангилан, түр хадгалж устгах үйл ажиллагааг зохих журмын дагуу хийгдэхгүй байгаа /нийтлэг/; Аймаг, нийслэлийн эрүүл мэндийн байгууллагуудад тусгай зөвшөөрөл олгох комисс нь 5000 хүн ам тутамд нэг эмийн сан эсвэл эмийн сан хоорондын зай 500 метрээс багагүй байх заалтыг баримтлахгүй байгаа /Архангай, Дархан-Уул, Хөвсгөл аймаг, нийслэлд/ зэрэг зөрчил илэрчээ.

Эмийн үйлдвэрлэлтэй холбоотой  илэрсэн зөрчлүүд   Үйлдвэрүүдийн 35% нь үйлдвэрийн байрыг тоосжилтоос хамгаалсан шүүлтийн ба нарийн ширхэгтэй тоосыг ялгах төхөөрөмжгүй, дулаан, чийгшил, шүүлтийг хянах төхөөрөмжөөр тоноглогдоогүй /Түшиглэн, Эв-Эрдэнэ, Мон-Адонис, Нью-Аюурвед, Монос/; Түшиглэн, Монос, Мон-Энзим ХХК-ний эмийн үйлдвэрүүд нь стандартад заагдсан хүн хүчнээр бүрэн хангагдаагүй; Эмийн үйлдвэрийн бүтээгдэхүүний 37.7% нь, түүхий эдийн 38.9% нь улсын бүртгэлд бүртгэгдээгүй /нийтлэг/; Шинэ бүтээгдэхүүний эхний 3-аас доошгүй цувралыг эрх бүхий итгэмжлэгдсэн лабораторид шинжлүүлж баталгаажуулсны үндсэн дээр зах зээлд нийлүүлэхгүй байгаа /Нью-Аюурвэд, Мон-Энзим/; Эв-Эрдэнэ, Мон-Адонис, Цомбо ХХК-ын эмийн үйлдвэрүүдийн бүтээгдэхүүнүүдийн сав, баглаа боодол, хаяглалт тэмдэглэгээ нь стандартын шаардлага хангаагүй; Нью-Аюурвэд эмийн үйлдвэр нь чанарын хяналтын лабораторигүй; Эмийн үйлдвэрийн химийн лабораторийн 28.5% /Нью-Аюурвэд, Гамба, Эмийн үйлдвэр, Армон фарм/, нян судлалын лабораторийн 31% /Нью-Аюурвэд, Эмийн үйлдвэр, Түшиглэн, Мон-Адонис, Эв-Эрдэнэ/, эрүүл зүйн нян судлалын лабораторийн 68.5% /нийтлэг/ нь шаардлагатай багаж, тоног төхөөрөмж, урвалж бодисоор хангагдаагүйгээс үйлдвэрлэж буй бүтээгдэхүүнийхээ зарим үзүүлэлтийг шинжилдэггүй; Үйлдвэрүүдийн 55% нь шинжилгээнд шаардлагатай урвалж бодисыг найруулсан баталгаажилтын бүртгэлийг бүрэн хөтөлж, хэрэглэх хүчинтэй хугацааг хаяглалтад бүрэн тусгадаггүй; Үйлдвэрүүдийн чанарын хяналтын лабораторийн 73,5% нь итгэмжлэгдээгүй байгаа /нийтлэг/; Шалгалтанд хамрагдсан үйлдвэрүүдийн 57,6%-д дотоод хяналтын үйл ажиллагаа тогтмолжоогүй зэрэг зөрчлүүд илэрлээ.

Эм ханган нийлүүлэх байгууллагатай холбоотой илэрсэн зөрчлүүд   Эмийн агуулахын шаардлагыг хангахгүй ба хадгалалтын дэглэмийг нь алдагдуулахгүйгээр тээвэрлэх зориулалтын тээврийн хэрэгсэл дутагдалтай, эм, эмнэлгийн хэрэгслийг хүлээн авах үед тээвэрлэлтийн дэглэмийн тухай баримтжуулалт хийхгүй, тээвэрлэх үед температурын хяналт тавьдаггүй /Архангай, Баян-Өлгий, Баянхонгор, Дорноговь, Дорнод, Завхан, Өвөрхангай, Өмнөговь, Увс, Хөвсгөл, нийслэл/; Эм, эмнэлгийн хэрэгслийг хадгалах горимын дагуу баримтжуулан хадгалдаггүй /Баянхонгор, Дорноговь, Дорнод, Завхан, Өвөрхангай, Өмнөговь, Увс,  Хөвсгөл, нийслэл/; Шалгалтанд хамрагдсан байгууллагын 50% нь эм, эмнэлгийн хэрэгслийн зарлагын баримтад баталгаажилтын болон цувралын дугаарыг тэмдэглэдэггүй /нийтлэг/; Шалгалтанд хамрагдсан эм ханган нийлүүлэх байгууллагын 50 хувь нь хэрэглэх заавар монгол хэл дээр бичигдээгүй эм, эмнэлгийн хэрэгслээр үйлчилж байгаа /Баянхонгор, Дорноговь, Завхан, Орхон, Өвөрхангай, Өмнөговь, Увс,  Хөвсгөл, Хэнтий, нийслэл/; Эмнэлгийн тоног төхөрөмж ханган нийлүүлэх байгууллагууд багаж, тоног төхөөрөмжийн баталгаат хугацааны засвар үйлчилгээг сар, улирал бүр хийж гүйцэтгэдэггүй, төлөвлөгөөгүй, зөвхөн дуудлагын бүртгэл тэмдэглэлтэй, даралтын, сахарын аппарат зэрэг жижиг багажуудыг ажиллуулах, тохируулах заавар бичиж дагалдуулан олгоогүй, зөв бүтэцтэй техник ашиглалтын паспортыг нээж, бүрэн хөтлөөгүй, угсралт суурилуулт, тохируулгыг шалгасан инженерийн дүгнэлтгүй /тест репорт/, ажлын байрны сургалтын хөтөлбөргүй, баталгаажилтын гэрчилгээг дагалдуулан олгоогүй  /нийтлэг/; Монгол эм импекс ХК-ийн ханган нийлүүлэх байгууллага нь Эмнэлгийн тоног төхөөрөмжийн инженер ажиллуулдаггүй, эмнэлгийн тоног төхөөрөмж ханган нийлүүлэх үйл ажиллагааг мэргэжлийн тусгай зөвшөөрөл бүхий байгууллагын түвшинд гүйцэтгэдэггүй, Эрүүл мэндийн яамтай хийсэн гэрээний  дагуу олон улсын байгууллагын хандив тусламжийн эмнэлгийн багаж, тоног төхөөрөмжийг зөвхөн хадгалах, тээвэрлэх ажиллагааг гүйцэтгэж байгаа; Эмнэлгийн багаж, протез, тоног төхөөрөмжийг тээвэрлэхдээ хаяг, нэр, жин болон бусад тээвэрлэхэд шаардлагатай мэдээллийг хайрцаг дээр монгол хэлээр бичээгүй; Эмнэлгийн тоног төхөөрөмжинд тохируулга хийж, баталгаат хугацаа, олгосон  тухай мэдээлэл, өөрийн ялгах тэмдэг, лацыг ил харагдахаар байршуулаагүй;Шалгалтанд хамрагдсан эм ханган нийлүүлэх байгууллагын 64.5%-д дотоод хяналтын үйл ажиллагаа хэвшээгүй, дотоод хяналт хийдэггүй, өөрийн онцлогт тохируулан "Дотоод хяналт шалгалтыг зохион байгуулах журам" боловсруулж, мөрдөөгүй, төлөвлөгөө гаргаж хяналт хийгээгүй байгаа /нийтлэг/  зэрэг зөрчлүүд илэрчээ.

Үе суулгах хагалгаанд хэрэглэгдэж буй хиймэл үе, эмнэлгийн хэрэгслийн нийлүүлэлттэй холбоотой зөрчлүүд

Монмекс эмнэлгийн хэрэгсэл, тоног төхөөрөмж, протез /яс, үений металл эдлэл, бэхэлгээ, бэхлэгч/ импортлох, ханган нийлүүлэх байгууллага нь үйл ажиллагаа явуулж байгаа байргүй, мэргэжлийн боловсон хүчнээр хангагдаагүй; Мед Монгол компанийн охин компани Шинэ Эрин компани нь эмнэлгийн хэрэгсэл ханган нийлүүлэх тусгай зөвшөөргүйгээр имплант худалдаалсан; Монмекс, Агь-Эбо компани нь эмнэлгийн хэрэгсэл ханган нийлүүлэх тусгай зөвшөөрөлтэй боловч импортын зөвшөөрөлгүйгээр импортолж, худалдаалсан; Монмекс, Ортопедик имплантс компанийн ханган нийлүүлсэн эмнэлгийн хэрэгслийн хаяглалтад үйлдвэрлэгч, цуврал, хүчинтэй хугацаа тодорхойгүй; Гэмтэл согог судлалын үндэсний төвийн мэс заслын тасагт хадгалагдаж, эмчилгээнд хэрэглэгдэж буй нуруу, дунд чөмөгний, шууны зэрэг имплантын хаяглалтад үйлдвэрлэгч, цуврал, хүчинтэй хугацаа тодорхойгүй, эмнэлгийн хэрэгслийн нийлүүлэлтийг эмийн сангаар дамжуулан хийдэггүй, тэдгээрийн хадгалалт, зарцуулалтанд тавих хяналт сул байгаа; Эмч үе солих мэс заслыг хийхдээ рентгэн зургаас таарах размерийг тодорхойлж, хэрэглэх имплантыг сонгуулдаг ба мэс заслын явцад /өвдөг, түнхний үе гэхэд 39-60мм хэмжээтэй/ нарийн хэмжиж, яг таарах размертэй имплантийг суулгадаг тул эдгээр имплантуудыг размер бүрээс эмнэлгийн мэс заслын хэсэгт эмчийн мэдэлд хадгалж байна. Харин иргэд сонгосон имплантийнхаа төлбөрийг ханган нийлүүлэгчид төлж байгаа нь нөгөө талаас ханган нийлүүлэгч иргэдэд эмнэлгийн хэрэгсэл худалдаалж байгаа; Гэмтэл согог судлалын үндэсний төв 2009 оноос өнөөг хүртэл Өвсний үндэс хөтөлбөр, Дэлхийн зөн олон улсын байгууллага, Глобал сан, БНСУ-ын Хьюнде нэгдсэн эмнэлэг, пүүс компани, хувь хүмүүсээс 228.2 сая төгрөгийн тусламжийн бараа хүлээн авсан боловч санхүү бүртгэлд тусгаагүй, БНСУ-ын Хьюнде нэгдсэн эмнэлгийн хооронд хамтран ажиллах гэрээний дагуу тус төв “тусламж” нэрээр хиймэл үеийг импортлох лиценз авч, улсын хилээр оруулсан боловч Солонгос эмч нар уг төвд ирж үйлчлүүлэгчдэд мэс засал хийхдээ төлбөрийг бэлнээр авч байгаад нь эмнэлгийн удирдлагын зүгээс хяналт тавьдаггүй зэргээр тусламжийн эм, эмнэлгийн хэрэгслийг эргэлтийн хөрөнгөд бүртгэн авч, ашиглалтанд хяналт тавьж ажиллаагүй зэрэг зөрчлүүд илэрлээ.

“Эрүүл мэндийн тухай”, “Эм, эмнэлгийн хэрэгслийн тухай”, “Аж ахуйн үйл ажиллагааны тусгай зөвшөөрлийн тухай” хууль болон холбогдох тушаал, шийдвэр, стандартуудын дагуу зөрчлийг арилгуулахаар 163 байгууллагад 935 заалт бүхий улсын /ахлах/ байцаагчийн албан шаардлага хүргүүлж, зөрчил гаргасан 27 байгууллага, 149 албан тушаалтан, 15 иргэнд нийт 16.6 сая төгрөгийн  шийтгэвэр, 13 байгууллагад 3.661.0 төгрөгийн нөхөн төлбөр ногдуулж, барагдуулсан.

Монгол улсын бүртгэлд бүртгэгдээгүй, чанарын баталгаажилтгүй, нэр хаяг нь тодорхойгүй, стандартын бус болон хаяглалт савлалт нь бүртгэгдсэн загвараас өөр, сав баглаа боодлын бүрэн бүтэн байдал нь алдагдсан 224 нэрийн 4.483.939 сая төгрөгийн эм, эмнэлгийн хэрэгслийг улсын байцаагчийн актаар хураасан. Эмийн сан, эмийн үйлдвэрийн болон эм ханган нийлүүлэх байгууллагын стандартын шаардлага хангаагүй 45 байгууллагын үйл ажиллагааг улсын байцаагчийн актаар түр хугацаагаар зогсоож, Хөвсгөл аймгийн Маргад эмийн сангийн үйл ажиллагааг бүр мөсөн зогсоож, тус аймагт хууль зөрчин олгогдсон 6 эмийн сангийн тусгай зөвшөөрлийг цуцлуулах албан шаардлагыг аймгийн Засаг даргад хүргүүлсэн.

Дорноговь аймгийн Замын-Үүд сумын “Ундрам”, “Төгөлдөр”, “Хүслийн мөнгөн үүд”, “Мандах нар” зэрэг нийтийн үйлчилгээтэй 4 эмийн сангийн үйл ажиллагааг шалгуулахаар Замын-Үүд сумын Цагдаагийн хэлтэст, Нийслэлийн Сонгинохайрхан дүүргийн “Амгалан нуур” эмийн санд худалдаалж байсан эмийн бүртгэлд бүртгэгдээгүй эмийг импортлосон эзнийг тогтоолгохоор дүүргийн цагдаагийн хэлтэст  шилжүүлсэн.

Сонгинохайрхан дүүргийн “Долоон бурхан” ХХК-ийн “Ти Эс Ти” эмийн сан нь төлөвлөгөөт бус шалгалтаар улсын байцаагч үйл ажиллагааг зогсоосон байхад ажиллаж, хугацаа дууссан эмээр үйлчилсэн, Сүхбаатар дүүргийн “Мөнх-Энхрий” ХХК-ийн хүнс, барааны дэлгүүр нь зориулалтын бус газар, тусгай зөвшөөрөлгүйгээр 25 нэрийн эм, биологийн идэвхт бүтээгдэхүүнийг худалдаалж байсан тул улсын байцаагчийн дүгнэлт гаргаж Эрүүгийн цагдаагийн газарт шилжүүлж ажиллав.

Гэмтэл согог судлалын үндэсний төв, БНСУ-ын Хьюнде нэгдсэн эмнэлгийн хооронд хамтран ажиллах гэрээний дагуу Солонгос эмч нар тусламж гэсэн нэрийн дор хиймэл үе, эмнэлгийн хэрэгслийг улсын хилээр оруулах импортын лиценз авч, эмчилгээ үйлчилгээнд хэрэглээд үйлчлүүлэгчдээс төлбөрийг бэлнээр авч явж байгаа байдлыг зогсоох, түүнд хяналт тавьж ажиллах болон гарсан зөрчил дутагдлыг арилгуулах талаар тус төвийн удирдлагад хугацаатай албан шаардлага өгөв.

Шалгалтанд хамрагдсан эм ханган нийлүүлэх байгууллага, салбарын 5.3% нь их, 22.6% нь дунд, 72% нь бага эрсдэлтэй, эмийн сангийн 2.9% нь их, 33.4% нь дунд, 63,6% нь бага эрсдэлтэй, эмийн үйлдвэрүүдийн 7.6% нь их, 23% нь дунд, 69% нь бага эрсдэлтэй үнэлэгдсэн байна.

Эмнэлгийн тоног төхөөрөмж ханган нийлүүлэх 6 байгууллагын үйл ажиллагааг хяналтын хуудсаар үнэлэхэд 16.7% нь их(МЭИК), 16.7% нь дунд (Чоногол трейд), 66.6% нь бага эрсдэлтэй (Баянгол мед, Мед монгол, Мед импекс интернэшнл,Монос фарм трейд) үнэлэгдсэн байна.

“Эм, эмнэлгийн хэрэгслийн тухай хуулийн хэрэгжилт эмийн санд 68%, эмийн ханган нийлүүлэх байгууллагад 87.7%, эмийн үйлдвэрт 57%, холбогдох стандартын хэрэгжилт эмийн санд 70%, эм ханган нийлүүлэх байгууллагуудад 77%  эмийн үйлдвэрүүдэд 77.6%-ийн хэрэгжилттэй байна. “Эм, эмнэлгийн хэрэгслийн тухай хуулийн хэрэгжилтийг өнгөрсөн онтой харьцуулахад эмийн санд 9%-иар, эм ханган нийлүүлэх байгууллагад 6.9%-иар, эмийн үйлдвэрт 18.1%-иар, стандартын хэрэгжилт эмийн санд 4.9%-иар, ханган нийлүүлэх байгууллагад 5%-иар, эмийн үйлдвэрт  8.4%-иар тус тус буурсан үзүүлэлттэй байна.

Монгол улсын эмийн бүртгэлд бүртгэгдээгүй, стандартын бус, чанарын баталгаажилтгүй эмээр үйлчилж буй байдал 2012 онд эмийн санд 3.3%, эм ханган нийлүүлэх байгууллагад 2.2%-тай үнэлэгдэж байсан бол 2013 онд эмийн санд 19%, эм ханган нийлүүлэх байгууллагад 12% болж өссөн байгаа нь хяналт шалгалтыг цагдаагийн байгууллагуудтай хамтран урьдчилан мэдэгдэхгүйгээр хийснээр эмийн бүртгэлд бүртгэгдээгүй, стандартын бус, чанарын баталгаажилтгүй эмийн илрүүлэлт нэмэгдсэн нь Эм, эмнэлгийн хэрэгслийн тухай хууль, стандартын хэрэгжилт буурсан үзүүлэлтэй гарахад нөлөөлсөн байна.

Шалгалтын явцад агаарын 4, ариун материал, эрүүл зүйн бичил амь судлалын 45 арчдасын шинжилгээ авч шинжлүүлэхэд 6% нь эерэг дүнтэй, 23 эмийн сангийн 70 нэрийн дотоод бэлдмэлээс дээж авч шинжлүүлэхэд 47 буюу 67% нь чанарын шаардлага хангахгүй үзүүлэлттэй гарсан ба  өнгөрсөн оноос 14.2%-иар өссөн нь 1 дүгээр зэрэглэлийн эмийн сангуудын шил савны угаалга, цэвэрлэгээ, халдваргүйтгэл зохих журмын дагуу хийгдэхгүй, эм шинжлэгч тогтмол шинжилж баталгаажуулахгүй, дотоод хяналт хангалтгүй байгаатай холбоотой.

Үе солих мэс засал болон элэг, бөөр зэрэг эрхтэн шилжүүлэх, зүрх, тархины нарийн мэс заслууд, ангиограф, СТ, IMRA зэрэг сүүлийн үеийн эмчилгээ, оношлогооны арга түргэн нэвтэрч байгаа нь сайн талтай боловч Эрүүл мэндийн тухай хуулийн 37 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсэгт “Өвчнийг оношлох, эмчлэх, өвчнөөс урьдчилан сэргийлэх шинэ арга, технологийг эмнэл зүйн туршилт явуулсны дараа эмнэлгийн практикт хэрэглэнэ” гэж заасны дагуу эмнэл зүйн туршилт явуулаагүй, оношлох, эмчлэх, урьдчилан сэргийлэх үйл ажиллагаа явуулах стандарт, удирдамжийг ЭМЯ-аар батлуулаагүйгээр эмнэлгийн практиктнэвтрүүлж байгаа хууль зөрчсөн үйлдлийг ЭМЯ, эрүүл мэндийн салбарын удирдлага нь анагаах ухааны сүүлийн үеийн олон арга нэвтэрч байна гэж хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээр зарлаж, сурталчилж, хуулийн хэрэгжилтийг хангуулах тал дээр анхаарч ажиллахгүй байна.

Ихэнх эмийн сан түрээсийн байранд үйл ажиллагаа явуулдаг, эм, эмнэлгийн хэрэгсэл нь овор хэмжээ бага, их хэмжээгээр авч нөөцлөх шаардлага, боломж нийтийн үйлчилгээтэй эмийн сангийн хувьд төдийлэн байдаггүй тул “Эмийн санд тавих нийтлэг шаардлага MNS 5260:2011” стандартын С хавсралтын нийтийн үйлчилгээтэй I, II зэрэглэлийн эмийн санд 6м2 нөөцийн агуулахтай байх заалт огт хэрэгжихгүй байна.

Шалгалтын явцад илэрч байгаа зөрчлүүд нь тухайн байгууллагын дотоод хяналтын үйл ажиллагаа хангалтгүй, ажлын хариуцлага сул байдалтай холбоотой гарч байгаа бөгөөд энэ нь эм, биобэлдмэлийн чанар, аюулгүй байдлыг алдагдуулах, улмаар хүний эрүүл мэнд, амь насанд аюул учрах нөхцөлийг бүрдүүлж болзошгүй байна.